Westland Metaalbewerking
Soldeer
Soldeer uitgelegd, van tinsoldeer voor een printplaat tot zilversoldeer voor een warmtewisselaar
Soldeer is een metaal of legering met een lager smeltpunt dan de onderdelen die u ermee verbindt, zodat het vloeibaar de naad in kan lopen terwijl het basismateriaal zelf vast blijft. Dat principe is eeuwenoud en wordt nog altijd overal gebruikt, van een draadje op een printplaat tot een koperen leiding of een warmtewisselaar van messing en RVS. Toch is soldeer geen één product. Er is een wereld van verschil tussen het tinsoldeer uit een elektronicawinkel en het zilversoldeer waarmee wij in onze werkplaats in het Westland hardsolderen. Op deze kennispagina leggen wij uit wat soldeer is, hoe zacht en hard soldeer van elkaar verschillen, welke soorten bij welke toepassing passen en wanneer een andere verbindingstechniek beter werkt. Zo kunt u beter inschatten wat uw eigen onderdeel nodig heeft.
- 20+ jaar ervaring
- 1000+ projecten afgeleverd
- Staal, RVS en aluminium
Onze aanpak
Wat soldeer is en hoe het metalen verbindt
Bij solderen smelt alleen het soldeer. Dat is het wezenlijke verschil met lassen, waarbij de randen van het basismateriaal zelf smelten en samenvloeien. Een gesoldeerde verbinding ontstaat doordat het vloeibare soldeer het oppervlak van beide delen bevochtigt en er op atomair niveau een binding mee aangaat. Aan het grensvlak vormt zich een heel dunne overgangslaag. Na afkoelen houdt het gestolde soldeer de delen bij elkaar.
Om dat te laten werken, zijn een paar dingen nodig. De oppervlakken moeten schoon zijn en blijven, en daarvoor zorgt meestal flux. De delen moeten warm genoeg zijn om het soldeer te laten smelten en vloeien, want soldeer dat op een koud oppervlak valt, stolt meteen als een bolletje. En de spleet tussen de delen moet passen bij het soldeer. Dunvloeiend soldeer trekt door capillaire werking in een nauwe spleet. Voor het zilversoldeer dat wij gebruiken, geeft de leverancier 0,05 tot 0,1 millimeter op.
Omdat het basismateriaal niet smelt, is solderen vaak de aangewezen techniek als materialen zich slecht laten lassen, zoals koper en messing, of als ze helemaal niet aan elkaar te lassen zijn, zoals staal aan aluminium. Ook bij verschillende metalen die samen één onderdeel vormen, bijvoorbeeld een messing blokje met RVS-pijpjes erin, biedt soldeer een uitweg. De verbinding is dan niet afhankelijk van de vraag of beide metalen samen een goede smelt vormen, maar van de vraag of het soldeer beide goed bevochtigt.
Waarom Westland Metaalbewerking
Zacht soldeer en hard soldeer naast elkaar gezet
De grens tussen zacht en hard soldeer ligt volgens de gangbare indeling bij vierhonderdvijftig graden. Soldeer dat daaronder smelt, heet zacht soldeer. Soldeer dat daarboven smelt, heet hard soldeer, en het proces heet dan hardsolderen. Die grens is niet alleen een definitie, want de twee groepen gedragen zich in de praktijk heel anders, zowel tijdens het werk als in de verbinding die u overhoudt.
Zacht soldeer bestaat traditioneel vooral uit tin, vroeger met lood en tegenwoordig meestal met kleine hoeveelheden koper of zilver. Het smelt bij lage temperatuur, is makkelijk te verwerken met een soldeerbout of kleine brander en brengt weinig warmte in het werkstuk. Daar staat tegenover dat de verbinding minder sterk is en minder goed tegen hoge temperaturen en trillingen kan. Het is geschikt voor elektronica, dunne leidingen met lage belasting en afdichtend werk waar weinig kracht op komt.
Hard soldeer is in het algemeen een legering op basis van koper en zilver, of koper en fosfor, en vraagt veel meer warmte. Bij ons gebeurt dat met een brander op propaan en zuurstof. De verbinding die u overhoudt, is aanzienlijk sterker en beter bestand tegen warmte, druk en trillingen. Daarom kiezen wij voor hard soldeer bij warmtewisselaars, leidingsystemen en onderdelen waar vloeistof of gas doorheen gaat die verwarmd of gekoeld wordt. Het nadeel is dat de hogere temperatuur meer vraagt van het basismateriaal en van degene die soldeert. Wie te lang doorwarmt, verkleurt of vervormt het werkstuk.
Specialisme
Welk soldeer bij welke toepassing hoort
Welk soldeer past, hangt af van drie vragen: welke materialen verbindt u, welke belasting komt erop en welke spleet heeft u. Voor elektronica en licht elektrisch werk ligt tinsoldeer met een harskern voor de hand. Voor dunne leidingen met lage belasting wordt in het algemeen zacht soldeer gebruikt. Installatiewerk in woningen, zoals water- en cv-leidingen, is overigens installateurswerk. Dat doen wij niet.
Voor koper aan koper is koperfosforsoldeer een bekende keuze. Het fosfor ruimt tijdens het verwarmen zelf het koperoxide op, zodat er geen flux nodig is. Op staal en RVS hoort het echter niet, omdat daar brosse fosfiden ontstaan. Zodra messing, brons, staal of RVS in het spel is, komt zilversoldeer in beeld. Wij gebruiken standaard zilversoldeer met vijfenvijftig procent zilver, de beste allrounder met de laagste smelttemperatuur van onze soorten. Er bestaat ook vijfenveertig procent. De combinaties die wij het meest solderen, zijn messing met koper, messing met RVS, koper met RVS, koper met koper en brons met elk van die drie.
Voor aluminium bestaan aparte soldeersoorten en fluxen, omdat de oxidehuid van aluminium bijzonder hardnekkig is. Daarnaast is er hardmetaal, bijvoorbeeld bij gereedschap, waar soldeer het harde deel op een drager bevestigt. Het loont om bij elke toepassing het productblad te lezen, want binnen dezelfde familie verschillen smelttraject en aanbevolen spleet flink. Twijfelt u over de keuze voor uw onderdeel, dan kijken wij graag mee aan de hand van een tekening of foto.
Werkwijze
Wanneer soldeer niet de beste oplossing is
Soldeer is niet altijd het antwoord, en het is goed om dat eerlijk te zeggen. Het duidelijkste voorbeeld is verzinkt staal. Zink smelt rond de vierhonderd graden, ver onder de temperatuur waarbij hard soldeer vloeit. De zinklaag verdwijnt dan tijdens het verwarmen en geeft problemen in de verbinding. Verzinkt materiaal solderen wij daarom niet. Gecoat materiaal kan wel, maar de coating rond de verbinding moet eerst weg, en bij een groot frame beschadigt de warmte de coating ook verderop.
Een tweede grens is de spleet. Dunvloeiend soldeer heeft een nauwe pasvorm nodig. Is de ruimte tussen de delen veel groter dan een tiende millimeter, dan vult dit soldeer de naad niet netjes en is een andere soort of een andere aanpak nodig. Soms is lassen dan beter. Staal aan RVS lassen kan bijvoorbeeld prima, en dan hoeft er geen soldeer aan te pas te komen. Ook dunwandig RVS lassen wij liever met TIG, tot 0,5 millimeter wanddikte. Wij hebben werk dat een klant wilde laten solderen omdat het te dun zou zijn, alsnog gelast met een beter resultaat.
Tot slot speelt de omgeving mee. Wij verwerken materiaal van 1 tot 40 millimeter dik, maar het totale gewicht telt ook. Een stalen plaat van dertig millimeter, zo’n vijftien kilo per stuk, vraagt lang voorverwarmen en kost al snel een euro of vijftien aan gas. Bij reparaties van particulieren zit er vaak kunststof vlakbij die de warmte niet verdraagt. In zulke gevallen bespreken wij vooraf of soldeer de slimste keuze is.
Lees ook: Hard solderen, Zacht solderen en Elektrisch solderen.
Diensten
Metaalbewerking van ontwerp tot montage
Wij bewerken staal, RVS en aluminium, en daarnaast regelmatig koper, messing en kunststoffen. Bekijk hieronder een greep uit onze diensten.
Ervaringen
Wat klanten over ons zeggen
-
Westland Metaalbewerking is een echte aanrader! Of het nu gaat om complexe constructies of eenvoudige onderdelen, zij weten alles vakkundig en nauwkeurig te realiseren.
Jesse Olsthoorn
Wij werken al jaren samen met Mike Zwinkels en zijn team van Westland Metaalbewerking voor diverse projecten, zowel grote als kleine. En keer op keer bewijst dit bedrijf een... lees meer
Sebastiaan Zwinkels
-
Zeer tevreden met onze proffesionele , industriele keuken , speciaal voor het vervaardigen van massage olie en balsems!Super bedankt voor jullie meedenken en service !! Toco Tholin BV Naaldwijk.
Ciska Bosman Van Riet
Mike denkt met je mee en levert maatwerk. Hij is heel inventief en creatief en oplossingsgericht!
Dorine Visser
-
Goed bedrijf! Helpt je snel en is geen klus te gek. Zeker aan te raden
Nick vd Kleij
Beste peer die Mike, denkt met je mee en staat snel voor je klaar. Man met 2 rechterhanden.
Stefan Boelie
-
Had even een snelle spoedklus en kon direct langskomen. Mooi werk afgeleverd en een meer dan schappelijke prijs !
Rick Buddingh
Super fijn service. Mooi maatwerk en creatief met het zoeken naar oplossingen. Aanrader.
Renske
FAQ
Veelgestelde vragen over soldeer
Wat is soldeer precies?
Soldeer is een metaal of metaallegering met een lager smeltpunt dan de onderdelen die ermee verbonden worden. Bij het solderen wordt het soldeer vloeibaar gemaakt en loopt het tussen de te verbinden delen, terwijl die delen zelf niet smelten. Na afkoelen stolt het soldeer en houdt het de onderdelen bij elkaar. Soldeer komt in allerlei vormen, zoals draad, staven, pasta of voorgevormde ringen. De samenstelling loopt uiteen van tin met een beetje koper tot legeringen met een flink percentage zilver. Welke soort u gebruikt, hangt af van de materialen, de belasting van de verbinding en de temperatuur die het onderdeel later moet verdragen.
Wat is het verschil tussen zacht en hard soldeer?
Het verschil zit in de smelttemperatuur en daarmee in de sterkte. Zacht soldeer smelt onder de vierhonderdvijftig graden, hard soldeer daarboven. Zacht soldeer is makkelijk te verwerken en brengt weinig warmte in, maar de verbinding is minder sterk en minder bestand tegen hitte en trillingen. Hard soldeer vraagt een brander met veel meer vermogen en meer vakkennis, maar levert een veel sterkere verbinding op. Wij hardsolderen met een brander op propaan en zuurstof, meestal met zilversoldeer met vijfenvijftig procent zilver. Voor warmtewisselaars en leidingsystemen waar vloeistof of gas doorheen gaat, is hard soldeer daarom onze keuze. Zacht soldeer is vooral geschikt voor licht werk.
Waar bestaat soldeer uit?
Dat verschilt sterk per soort. Zacht soldeer bestaat grotendeels uit tin. Vroeger zat er veel lood in, tegenwoordig is het meestal loodvrij met kleine hoeveelheden koper of zilver. Hard soldeer is in het algemeen een legering met koper als basis. Zilversoldeer bevat daarnaast zilver, zink en soms tin, met zilvergehaltes zoals vijfenveertig of vijfenvijftig procent. Koperfosforsoldeer bestaat vooral uit koper met een paar procent fosfor, soms aangevuld met wat zilver. Oudere hardsoldeersoorten bevatten cadmium, dat tegenwoordig om gezondheidsredenen wordt vermeden. De exacte samenstelling staat op het productblad van de fabrikant, samen met het smelttraject en de aanbevolen flux.
Is een verbinding met soldeer net zo sterk als een lasverbinding?
Dat hangt af van het soort soldeer en de toepassing. Een goed uitgevoerde hardgesoldeerde verbinding met een nauwe spleet is in het algemeen erg sterk en wordt veel gebruikt bij leidingen en warmtewisselaars die druk en temperatuurwisselingen moeten verdragen. Zacht soldeer is duidelijk minder sterk. Bij lassen smelt het basismateriaal zelf mee, wat bij geschikte materialen een zeer sterke verbinding geeft. Het echte verschil zit vaak in de materialen. Koper en messing laten zich slecht lassen, en staal aan aluminium laat zich niet lassen, dus daar is solderen de logische keuze. Bij dunwandig RVS kiezen wij juist vaak voor TIG-lassen.
Welk soldeer is geschikt voor messing?
Voor messing gebruiken wij zilversoldeer. Messing is een legering van koper en zink en laat zich slecht lassen, dus hardsolderen is hier vaak de beste techniek. Zilversoldeer met vijfenvijftig procent zilver heeft een relatief lage smelttemperatuur, waardoor u verder van het smeltpunt van het messing blijft. Dat is belangrijk, want messing verdraagt te veel warmte slecht. Koperfosforsoldeer werkt zonder flux alleen op koper, bij messing heeft u sowieso flux nodig. Wij solderen messing vaak aan koper of RVS, bijvoorbeeld bij warmtewisselaars. Maar ook een esthetisch messing frame voor een restaurant of een reparatie aan een messing onderdeel van een zeilboot komt voor.
Kan soldeer twee verschillende metalen verbinden?
Ja, en dat is een van de grote voordelen van soldeer. Omdat het basismateriaal niet smelt, hoeven de twee metalen niet samen een goede smelt te vormen. Het soldeer moet alleen beide oppervlakken goed bevochtigen. Zo verbinden wij regelmatig messing met koper, messing met RVS en koper met RVS, en brons met elk van die drie. Een concreet voorbeeld zijn kleine warmtewisselaars met een messing blokje waarin twee RVS-pijpjes zijn gesoldeerd. Ook staal en aluminium, die zich niet aan elkaar laten lassen, zijn met soldeer te verbinden. Let wel op de keuze van soldeer en flux. Koperfosforsoldeer is bijvoorbeeld niet geschikt voor staal of RVS.
Kan soldeer op verzinkt staal gebruikt worden?
Met hard soldeer niet. Zink smelt rond de vierhonderd graden, en dat is ver onder de temperatuur waarbij hard soldeer vloeit. Tijdens het verwarmen verdampt en verbrandt de zinklaag, wat problemen geeft voor de verbinding en voor de bescherming van het staal eromheen. Wij solderen verzinkt materiaal daarom niet. Gecoat materiaal kan wel, mits de coating rond de verbinding eerst verwijderd wordt. Houd er rekening mee dat bij grote werkstukken de warmte ook verderop schade aan de coating kan geven. Heeft u een onderdeel dat later bescherming nodig heeft, dan kan na het solderen een nabehandeling zoals galvaniseren of poedercoaten volgen.
Welk soldeer gebruikt Westland Metaalbewerking?
Standaard gebruiken wij zilversoldeer met vijfenvijftig procent zilver. Van de soorten die wij hebben, is dat de beste allrounder, met de laagste smelttemperatuur. Daardoor brengen wij minder warmte in, werken wij sneller en veiliger en blijven wij verder van het smeltpunt van het basismateriaal. Voor koper aan koper kan koperfosforsoldeer een optie zijn, omdat dat zonder flux werkt. Wij hardsolderen met een brander op propaan en zuurstof en bepalen de temperatuur op gevoel en ervaring, aan de hand van de flux. Dat doen wij nu ongeveer acht jaar. Wilt u weten welk soldeer bij uw onderdeel past, stuur ons dan een tekening of foto.
Contact
Heeft u een project in gedachten? Wij denken graag met u mee.
Neem vrijblijvend contact op voor advies of een offerte op maat.