Westland Metaalbewerking
Hard solderen koper
Hard solderen van koper in stappen, van schone naad tot doorgetrokken soldeer
Hard solderen van koper is een reeks kleine stappen die elk goed moeten gaan, en de belangrijkste daarvan zie je niet op een tekening. Het begint met schoonmaken en passen, daarna komen flux en warmte, en het moment waarop het soldeer de naad in trekt bepaalt of de verbinding deugt. Wij werken met een brander op propaan en zuurstof en meten de temperatuur niet met een instrument. Wij lezen hem af aan de flux, die van kleur en vorm verandert terwijl het koper opwarmt. Op deze pagina nemen wij u stap voor stap mee door hoe wij een koperverbinding maken en waar wij bij elke stap op letten. Dat is geen doe-het-zelfhandleiding, maar een eerlijke blik in onze werkplaats in het Westland, waar wij al zo’n acht jaar hardsolderen.
- 20+ jaar ervaring
- 1000+ projecten afgeleverd
- Staal, RVS en aluminium
Onze aanpak
Hard solderen koper begint met schoonmaken en passen
Wie aan hard solderen van koper denkt, denkt meestal aan de vlam. Toch begint het werk bij ons een stuk eerder. Soldeer hecht alleen op schoon metaal, en koper heeft bijna altijd een laagje oxide, vet of vuil op het oppervlak. Wij maken de delen daarom eerst grondig schoon, zowel het deel dat in de naad valt als de rand eromheen. Bij nieuwe onderdelen is dat snel gedaan. Bij tweedehands of gebruikte delen kost het meer tijd, maar juist daar is het extra belangrijk.
Daarna kijken wij naar de pasvorm. Hard solderen werkt met capillaire werking: het vloeibare soldeer wordt de nauwe ruimte tussen de delen in gezogen. Ons standaard zilversoldeer met vijfenvijftig procent zilver doet dat het best bij een spleet van 0,05 tot 0,1 millimeter, zoals de leverancier opgeeft. Past een koperen pijp te ruim in een mof of zit er te veel ruimte tussen twee vlakken, dan vult het soldeer de naad niet netjes. Omdat wij zelf ook draaien, frezen en ruimen, kunnen wij de delen waar nodig nabewerken.
De laatste voorbereiding is het vastzetten. Delen die tijdens het verwarmen verschuiven, geven een scheve of open naad. Wij zorgen dat alles stabiel staat en dat wij met de brander overal bij kunnen. Ook kijken wij of er iets in de buurt zit dat niet tegen warmte kan, zoals kunststof of rubber. Koper voert de warmte ver door, dus ook een onderdeel dat een eind van de naad af zit, kan te warm worden. Pas als dat allemaal klopt, gaat de brander aan.
Waarom Westland Metaalbewerking
Flux aanbrengen en opwarmen bij hard solderen van koper
Bij hard solderen van koper met zilversoldeer brengen wij eerst flux aan op de schone delen. Flux heeft twee taken: het houdt zuurstof weg van het metaal tijdens het opwarmen, zodat er geen nieuw oxide ontstaat, en het ruimt het laatste beetje oxide op. Zonder flux hecht zilversoldeer niet goed. Bij koper op koper met koperfosforsoldeer kan de flux achterwege blijven, omdat het fosfor die taak zelf overneemt. Voor gemengde verbindingen, zoals koper aan messing of RVS, is flux wel nodig.
Dan begint het opwarmen. Koper geleidt warmte uitzonderlijk goed, en dat merk je direct aan de brander. De warmte blijft niet op de plek waar de vlam op staat, maar trekt snel weg naar de rest van het onderdeel. Wij warmen daarom niet alleen de naad zelf op, maar een breder gebied eromheen, zodat beide delen tegelijk op temperatuur komen. Zit er koper aan een materiaal dat warmte slechter geleidt, zoals RVS, dan richten wij de vlam meer op het koper, anders is het RVS al heet terwijl het koper nog koud is.
Hoe lang dat duurt, hangt vooral af van de massa. Een dun koperen pijpje is binnen korte tijd op temperatuur, een massief koperen blok vraagt duidelijk meer geduld en gas. Het is verleidelijk om met een hetere vlam op één plek te gaan staan, maar dat geeft plaatselijke oververhitting terwijl de naad als geheel nog te koud is. Rustig en gelijkmatig opwarmen levert een betere naad op. De signalen van de flux vertellen ons wanneer het zover is.
Specialisme
De fluxsignalen lezen bij hard solderen van koper
Tijdens het hard solderen van koper is de flux ons belangrijkste meetinstrument. Wij meten de temperatuur niet met een thermometer of camera, maar kijken naar wat de flux doet. Als het koper begint op te warmen, droogt de flux op en wordt hij eerst wit. Dat is het teken dat het water eruit is en het metaal op weg is, maar voor solderen is het nog veel te koud.
Bij verder opwarmen smelt de flux. Hij wordt vloeibaar en helder en trekt als een dun laagje over het metaal. Daarna wordt hij donker. Dat is het moment waarop wij weten dat de soldeertemperatuur dichtbij is. Het klinkt eenvoudig, maar het verschil tussen net te koud en goed is klein, en het verloop verschilt per onderdeel. Een groot stuk koper blijft langer in de witte fase hangen, een dun deel gaat snel door alle stappen heen.
Op dat moment leggen wij een druppeltje soldeer tegen de naad. Het gedrag van die druppel is de laatste en belangrijkste controle. Blijft het soldeer als een bolletje liggen, dan is het koper nog te koud en warmen wij verder op. Zakt de druppel in en trekt hij de naad in, dan klopt de temperatuur. Daar zit het vakmanschap, want geen tabel vertelt je precies wanneer dat moment komt. Het is een kwestie van kijken, ervaring en honderden naden die je eerder hebt gemaakt.
Werkwijze
Het soldeer laten doorvloeien en de naad afmaken bij hard solderen van koper
Als de druppel de naad in trekt, voeren wij het soldeer verder toe tot de naad rondom gevuld is. Bij hard solderen van koper doet de capillaire werking het meeste werk: het vloeibare soldeer loopt vanzelf de spleet in, zolang het metaal warm genoeg is. Wij houden de vlam in beweging, zodat de temperatuur over de hele naad gelijk blijft. Blijft een deel van de naad achter, dan trekt het soldeer daar niet heen, en krijg je een verbinding die aan één kant goed is en aan de andere kant open.
Het is ook belangrijk te weten wanneer je moet stoppen. Meer soldeer maakt de verbinding niet sterker, want de sterkte zit in de dunne laag in de spleet. Wat er daarna nog bovenop komt, is vooral materiaal en geld, en een kilo zilversoldeer kost tegenwoordig rond de 2.200 euro. Wij stoppen als het soldeer aan de andere kant van de naad zichtbaar is uitgelopen en er rondom een gelijkmatige rand staat. Dan laten wij het onderdeel rustig afkoelen zonder het te bewegen.
Na het afkoelen volgt de controle. Standaard kijken wij visueel: een naad waarin het soldeer zichtbaar netjes is doorgevloeid, is dicht. Op verzoek doen wij bij onderdelen waar geen lekkage acceptabel is een druktest. Tot slot maken wij het onderdeel schoon en verwijderen wij de fluxresten. Pas daarna is een koperverbinding bij ons echt klaar. Eventuele verdere nabehandeling, zoals stralen om warmteverkleuring te verwijderen, bespreken wij vooraf met u.
Lees ook: Hardsolderen koper.
Diensten
Metaalbewerking van ontwerp tot montage
Wij bewerken staal, RVS en aluminium, en daarnaast regelmatig koper, messing en kunststoffen. Bekijk hieronder een greep uit onze diensten.
Ervaringen
Wat klanten over ons zeggen
-
Westland Metaalbewerking is een echte aanrader! Of het nu gaat om complexe constructies of eenvoudige onderdelen, zij weten alles vakkundig en nauwkeurig te realiseren.
Jesse Olsthoorn
Wij werken al jaren samen met Mike Zwinkels en zijn team van Westland Metaalbewerking voor diverse projecten, zowel grote als kleine. En keer op keer bewijst dit bedrijf een... lees meer
Sebastiaan Zwinkels
-
Zeer tevreden met onze proffesionele , industriele keuken , speciaal voor het vervaardigen van massage olie en balsems!Super bedankt voor jullie meedenken en service !! Toco Tholin BV Naaldwijk.
Ciska Bosman Van Riet
Mike denkt met je mee en levert maatwerk. Hij is heel inventief en creatief en oplossingsgericht!
Dorine Visser
-
Goed bedrijf! Helpt je snel en is geen klus te gek. Zeker aan te raden
Nick vd Kleij
Beste peer die Mike, denkt met je mee en staat snel voor je klaar. Man met 2 rechterhanden.
Stefan Boelie
-
Had even een snelle spoedklus en kon direct langskomen. Mooi werk afgeleverd en een meer dan schappelijke prijs !
Rick Buddingh
Super fijn service. Mooi maatwerk en creatief met het zoeken naar oplossingen. Aanrader.
Renske
FAQ
Veelgestelde vragen over hard solderen van koper
Hoe lang duurt het opwarmen bij hard solderen van koper?
Dat hangt vooral af van de massa van het onderdeel. Een dun koperen pijpje of een kleine fitting is snel op temperatuur. Een massief blok koper of een groot onderdeel met dikke wanden vraagt duidelijk meer tijd, omdat koper de warmte zo goed geleidt dat die snel wegtrekt uit de naad. Wij werken met materiaaldiktes van 1 tot 40 millimeter, en bij zware delen kan het voorverwarmen een flink deel van de totale werktijd zijn. Dat merkt u ook in de prijs, want opwarmtijd en gasverbruik tellen mee. Een exacte tijd per onderdeel noemen wij liever niet zonder het stuk of een tekening te zien. Stuur ons de afmetingen en materialen, dan kunnen wij het goed inschatten.
Wat gebeurt er als koper te heet wordt tijdens het hard solderen?
In het algemeen geldt dat te veel warmte meer kapotmaakt dan het oplost. De flux kan verbranden en zijn werking verliezen, waardoor er toch weer oxide op het koper ontstaat en het soldeer slechter hecht. Het soldeer kan dan te dun worden en wegvloeien in plaats van de naad in te trekken. Bij koper aan messing komt daar in het algemeen bij dat messing zink bevat, dat bij hoge temperatuur gaat verdampen. Juist daarom gebruiken wij zilversoldeer met vijfenvijftig procent zilver, dat een lage smelttemperatuur heeft. Zo blijven wij ver van het smeltpunt van het basismateriaal vandaan. Door de flux goed te lezen, voorkomen wij dat wij doorschieten.
Waarom blijft het soldeer soms als een bolletje liggen?
Omdat het koper op dat moment nog te koud is. Soldeer moet door het metaal zelf gesmolten worden en niet alleen door de vlam. Als de druppel op koper valt dat de soldeertemperatuur nog niet heeft bereikt, smelt het soldeer wel door de hitte van de brander, maar het hecht niet en trekt de naad niet in. Het blijft dan als een bolletje op het oppervlak liggen. Voor ons is dat geen fout, maar een nuttig signaal. Het vertelt ons dat wij verder moeten opwarmen. Zodra de temperatuur klopt, zakt een nieuwe druppel in en verdwijnt hij in de naad. Dat verschil tussen bolletje en inzakken is de kern van hoe wij de temperatuur beoordelen.
Meten jullie de temperatuur bij hard solderen van koper?
Nee, dat doen wij bewust op gevoel en ervaring. Wij lezen de temperatuur af aan de flux, die tijdens het opwarmen eerst wit wordt, dan smelt en daarna donker kleurt. Vervolgens leggen wij een druppeltje soldeer op. Blijft dat een bolletje, dan is het te koud. Zakt het in en trekt het de naad in, dan is de temperatuur goed. Die methode zegt meer dan een getal, omdat hij direct laat zien of het soldeer op dat specifieke onderdeel vloeit. Een groot stuk koper gedraagt zich anders dan een dun pijpje. Daar zit het vakmanschap, en het is ook de reden dat hardsolderen door weinig bedrijven echt goed wordt beheerst.
Waar leggen jullie het soldeer op tijdens het hard solderen van koper?
Als algemene vuistregel in het vak geldt dat soldeer naar de warmste plek vloeit. Wij leggen het soldeer daarom tegen de naad aan en laten het metaal het smelten, niet de vlam. Door de warmte slim te verdelen, bepalen wij waar het soldeer naartoe trekt. Bij een koperen pijp in een mof warmen wij het geheel op en leggen wij het soldeer aan de rand van de naad, waarna het door de capillaire werking de spleet in loopt. Als het soldeer aan de andere kant zichtbaar uitloopt, weten wij dat de naad vol is. Hoe het precies gaat, hangt af van de vorm van het onderdeel en van de materialen die aan elkaar moeten.
Wat doen jullie met fluxresten na het hard solderen van koper?
Fluxresten verwijderen wij altijd, bij elk onderdeel. Na het afkoelen blijft er rond de naad een laagje uitgewerkte flux achter. Dat hoort daar niet te blijven, zowel om het uiterlijk als om de functie van het onderdeel. Bij delen waar vloeistof of gas doorheen gaat, letten wij er extra op dat ook de binnenkant schoon is. Na het schoonmaken ziet u meestal nog warmteverkleuring rond de naad. Die is cosmetisch en kan met stralen worden weggehaald, wat wij grotendeels uitbesteden. Bij koper op koper met koperfosforsoldeer is geen flux gebruikt, dus daar is het schoonmaken eenvoudiger. Wilt u verdere nabehandeling, geef dat dan bij uw aanvraag aan.
Kan een tweedehands koperen onderdeel ook hard gesoldeerd worden?
Ja, dat kan, en eerder gelast of gesoldeerd materiaal is ook geen probleem. Bij tweedehands onderdelen is de voorbereiding wel belangrijker dan bij nieuw materiaal. Een koperen deel dat lang in gebruik is geweest, zit vaak vol oxide, aanslag, vet of oude resten, en daar hecht soldeer niet op. Wij maken zulke onderdelen daarom eerst grondig schoon voordat wij verdergaan. Onze werkvolgorde bij reparaties is steeds dezelfde: schoonmaken, voorbereiden, solderen, schoonmaken en eventueel nabehandelen, en daarna gaat het onderdeel terug naar de klant. Let op dat verzinkte delen niet gesoldeerd kunnen worden, omdat zink rond vierhonderd graden smelt, ver onder de soldeertemperatuur.
Wie in jullie team voert het hard solderen van koper uit?
Wij zijn een klein vast team. Het soldeerwerk heeft lange tijd bij één persoon gelegen, zoals bij veel bedrijven waar hardsolderen aan één ervaren vakman hangt. Wij hebben er bewust voor gekozen om die kennis te delen en het hard solderen aan meer teamleden aan te leren. Het lezen van de flux en het herkennen van het juiste moment zijn geen dingen die je uit een boek haalt, dus dat gebeurt aan de werkbank, naast iemand die het al jaren doet. Zo zorgen wij dat het vakmanschap niet afhangt van één persoon. Wij doen al zo’n acht jaar hardsoldeerwerk en vinden dit soort werk gewoon leuk om te doen.
Contact
Heeft u een project in gedachten? Wij denken graag met u mee.
Neem vrijblijvend contact op voor advies of een offerte op maat.